TRẮC NGHIỆM LỊCH SỬ


Đếm lượt truy cập

mod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_countermod_vvisit_counter

Người cựu tù và bảo tàng kỷ vật In
Người cựu tù và bảo tàng kỷ vật


 
Có một người cựu tù Phú Quốc tên Lâm Văn Bảng, từ Hà Tây đã ba lần trở lại nhà tù Phú Quốc rồi đi Khánh Hòa, Đồng Nai, ngược lên Lạng Sơn, Vĩnh Phúc… Suốt 20 năm lặn lội vạn dặm đi tìm lại hơn 2.000 kỷ vật của những đồng đội đã vào sinh ra tử và trở về xây dựng một bảo tàng kỷ vật.

“Không quên một thời phải nhớ”


Image
Ông Lâm Văn Bảng giới thiệu những kỷ vật cho khách tham quan - Ảnh: Đặng Tuấn
Chiến dịch Mậu Thân năm 1968, ông Bảng tham gia cả hai đợt tiến công, bị thương nặng gãy hết cả chân tay và bị bắt về giam ở khám Chí Hòa. Cuối năm 1970, ông bị đưa ra Phú Quốc. Năm 1973, sau khi đã chịu đủ các đòn thù tra tấn “điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung”, ông được thả cùng với các tù nhân khác trong diện trao trả tù binh.

Trở về với cuộc sống đời thường, ông Bảng đem theo hàng chục vết sẹo do bom đạn, tra tấn và sau đó là bảy lần nằm trên bàn mổ mỗi khi trái gió trở trời. Thế nhưng, trong ký ức và trong cả giấc mơ của ông lúc nào cũng thường trực những hình ảnh về đồng đội phải chịu cực hình hay những lần san sẻ mỗi hớp nước khi khát cũng như những buổi sinh hoạt chi bộ ngầm trong vòng kìm kẹp của địch nơi “địa ngục trần gian” Phú Quốc... Hòa bình rồi, ông luôn tự dằn vặt mình: “Sao không có gì để ghi lại những tháng ngày bi tráng ấy?”.

Thế rồi, được tiếp sức từ những đồng đội và được động viên từ người cựu tù Phú Quốc là đại tá Tô Diệu, nguyên cục phó Cục Địch vận (Tổng cục Chính trị - QĐNDVN): “Làm được thế mọi người sẽ không quên về một thời phải nhớ”, ông Bảng quyết tâm và bắt đầu cuộc hành trình đi tìm lại những kỷ vật về đồng đội.

Mỗi kỷ vật mà ông Bảng tìm được chỉ đơn giản là cái bấm móng tay, đôi dép, cuốn sổ tay ghi chép của đồng đội, lá cờ Tổ quốc nhỏ xíu bằng bàn tay dùng để sinh hoạt chi bộ Đảng trong trại tù hay thậm chí là những chiếc đinh dùng để tra tấn đóng vào đầu tù binh cho đến chết…Thế nhưng, đối với ông Bảng, mỗi kỷ vật ghi dấu một hành trình, một kỷ niệm, một thước phim quay ngược ký ức về một thời bi tráng.

Ông Bảng đã ba lần quay trở lại nhà tù Phú Quốc. Lần thứ nhất ông đi và đem về một chiếc hộp bọc nỉ đỏ trong có chín chiếc đinh 5 phân đã gỉ. Vẻ mặt ông đau khổ đến tận cùng khi giới thiệu kỷ vật: “Nó là vật đã được dùng để tra tấn đóng vào đầu người tù Phạm Hồng Sơn - một thiếu úy đặc công trẻ của Hải quân Việt Nam - cho đến chết”. Những chiếc đinh ấy ông Bảng tìm lại được trong hộp sọ của người đồng đội khi bốc mộ cho anh.

Năm 1996, khi Điện ảnh Quân đội khởi quay bộ phim Người chiến thắng về cuộc chiến đấu của những tù binh Phú Quốc, ông Bảng trở lại Phú Quốc lần thứ hai và lần này ông cũng đã đem về một chiếc lược làm bằng mảnh xác máy bay, một đôi dép mòn đế của người bạn tù đã để lại trước khi chết. Những cuộc hành trình của người cựu tù cứ tiếp diễn, bước chân ông rải đều trên khắp ba miền Bắc - Trung - Nam.

Các cuộc hành trình ngày càng dày lên, đồng lương ít ỏi của ông ngày càng cạn kiệt và sức ông cũng vơi dần. Đã có những lần ông phải nhịn đói cả ngày trên xe khách Bắc - Nam vì tiền không còn và nắm cơm cuối cùng ông đem đi đã hết. May sao trên khắp các nẻo đường ông đi qua vẫn còn đó tấm lòng của những người cựu tù Phú Quốc tiếp sức cho ông.

Ông Bảng xúc động kể: "Nhớ nhất là lần vượt 1.500km đến Khánh Hòa để xin chiếc bấm móng tay mà cựu tù Lương Minh Dũng đang có. Chiếc bấm móng tay là kỷ vật cuối cùng duy nhất mà cha ông Dũng - cũng là một cựu tù Phú Quốc - để lại. Nó luôn nằm trên bàn thờ nhà ông ấy, là “vật thiêng” của gia đình người đã mất.

Ông Dũng chỉ đồng ý trao kỷ vật nếu cha ông cho phép qua việc xin “âm dương”. Nhưng đến lúc trao, cả nhà ông Dũng rơi nước mắt nên mình cũng chẳng kìm lòng được”. Hơn chục lần lặn lội xuống Thanh Oai, Hà Tây xin lá cờ dùng trong sinh hoạt chi bộ Đảng trong nhà tù mà người đồng đội Nguyễn Văn Dư đang giữ vẫn không được.

Đơn giản là vì đối với ông Dư, lá cờ quí như sinh mệnh bởi thấm đẫm máu và lòng sắt son của ông và bao nhiêu người lính ở Phú Quốc. “Thuyết phục mãi, tôi nói rằng tôi đem về để thực hiện một bảo tàng kỷ vật tù binh Phú Quốc để các thế hệ sau này còn nhớ tới cuộc chiến đấu của hàng vạn người nơi địa ngục trần gian, ông Dư mới trao cho nhưng lại òa khóc như một đứa trẻ” - ông Bảng ngậm ngùi kể.

Suốt 20 năm qua, cứ nghe nơi nào có những kỷ vật liên quan đến đồng đội trong nhà tù Phú Quốc là ông Bảng lại ra đi. Theo năm tháng, ngôi nhà cấp 4 của ông đã chật cứng với 2.000 kỷ vật.

Bảo tàng nơi xóm nhỏ

Năm 2004, bạn bè và cả những đồng đội cũ đã giúp ông Bảng hoàn thành tâm niệm: xây dựng một khu trưng bày các kỷ vật cựu tù Phú Quốc. Khu trưng bày của ông là căn nhà hai tầng chia làm 10 căn phòng và khu vườn rộng 1.600m2 ngay cạnh căn nhà cấp 4 cũ. Hơn 2.000 kỷ vật được ông cẩn thận chia ra từng nhóm theo mỗi căn phòng và cẩn thận ghi chú, giải thích ngắn gọn cạnh mỗi kỷ vật: “Chiếc bấm móng tay của cựu tù X…. Tìm thấy ngày… Đem về ngày…”; “ Đôi dép của cựu tù M. đã mất”…

Image
Ông Bảng và mô hình "chuồng cọp" tự dựng - Ảnh: Đặng Tuấn
Từ khi khu trưng bày mở cửa đón khách tham quan (11-2004), bên cạnh ông Bảng luôn là những bạn tù đến giúp ông trông nom và chăm sóc khu trưng bày. Những người cựu tù cũng phải làm luôn nhiệm vụ “hướng dẫn viên” kể lại chuyện xưa cho khách tham quan.

Ông Chu Hữu Ngọc, người bạn tù vẫn sát cánh với ông Bảng trong những cuộc hành trình đi tìm kỷ vật đồng đội và giúp ông mở khu trưng bày, tự hào nói: “Cái bảo tàng nơi xóm nhỏ này đã đón hàng vạn người đến tham quan rồi đấy. Nhưng quan trọng nhất, nó là nơi lưu giữ những gì còn sót lại trong quá khứ hào hùng của những người tù binh Phú Quốc”.

Các phòng trưng bày cũng sinh động hơn khi ông Lâm Văn Bảng đi sưu tầm những bức ảnh liên quan đến cuộc sống của những cựu tù. Từ những bức ảnh người tù bị tra tấn đến cảnh người tù vùng lên đấu tranh đều được ông giữ gìn cẩn thận trong khung kính. Ông Bảng cũng cất công tự tay thiết kế và xây dựng các mô hình tra tấn đày ải của nhà tù Phú Quốc như “chuồng cọp”, “cũi sắt”, “khám tối”, “biệt giam”…ngay trong vườn để khu trưng bày thêm thực tế. Ngay cạnh khu trưng bày, ông cũng xây một đền thờ những liệt sĩ là cựu tù với nắm đất ông lấy về sau những lần trở lại Phú Quốc.

TRẦN ĐÌNH TÚ

 

Nguồn: http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=157360&ChannelID=89
 

 

: : HÌNH ẢNH LỊCH SỬ

: : TÌM KIẾM

: : NHÀ TÀI TRỢ CHÍNH


Đại học Quốc Gia TP.HCM
Thư Viện Trung Tâm
Nhà cung cấp dữ liệu


Sở văn hóa thông tin TP.HCM
Tổ Chức Cấp Phép


Bộ thông tin và truyền thông
Tổ Chức Cấp Phép