Kỳ 2: Người tù đứng lên
Người tù đứng lên


 
Khắc nghiệt, tàn bạo đến tận cùng. Nhưng các tù binh Phú Quốc vẫn tồn tại trong tư thế người lính. Những cuộc đấu tranh của tù binh Phú Quốc với nhiều cách thức đã diễn ra.

Những ngày tuyệt thực

Đến năm 1971, tù binh các nơi được đưa về Phú Quốc ngày càng nhiều, tù binh sĩ quan bị giam riêng một khu được gọi là phân khu số 7, đông đến 900 người.

Ông Nguyễn Văn Đồng, tù binh phân khu A4, kể: “Để phản đối sự đàn áp của quân cảnh giám thị, phân khu sĩ quan đồng loạt đấu tranh tuyệt thực. Đến ngày thứ chín, các khu xung quanh nổi dậy đấu tranh hỗ trợ, đòi giải quyết cho khu sĩ quan. Tù binh đưa ra ba yêu sách chính: không đánh đập tù binh; cải thiện chế độ ăn uống, phải đủ ăn, đủ nước; không đi làm tạp dịch. Nhưng tôi tuyệt thực đã gần 10 ngày rồi mà quân cảnh vẫn làm ngơ, chắc chúng muốn các sĩ quan tuyệt thực đến chết để không còn người chỉ huy trong trại tù binh. Vì thế chúng tôi chủ trương phải có hình thức đấu tranh mạnh mẽ hơn, bạo liệt hơn và sẵn sàng chấp nhận hi sinh mới mong được kết quả. Khi ấy hầu hết các phân khu đều đồng loạt tuyệt thực, quân cảnh càng thách thức hơn, vào trại bắn chết một tù binh đang tuyệt thực. Anh em phẫn nộ, khiêng người tù bị bắn chết ra để trước sân, xé chân mùng vải trắng, lấy máu viết khẩu hiệu “Cực lực phản đối bọn ác ôn tàn sát anh em tù binh”. Tôi quyết định mổ bụng để phản đối”.

Câu chuyện đã xảy ra hơn 30 năm, song ông Đồng vẫn còn nhớ như in, ông vén bụng lên cho chúng tôi thấy những vết sẹo chằng chịt: “Lúc tôi ngã xuống, anh em đưa tôi lên phòng giám thị, giám thị không những không cứu chữa mà còn lấy lưỡi lê xăm nát cả bụng tôi và nói “để coi lá gan nó to cỡ nào”...

Bên ngoài, tù binh hay tin đều vùng dậy và hô to phản đối vì họ biết quân cảnh muốn thủ tiêu tôi và họ tràn vào phòng giám thị đưa tôi về trại để cứu chữa”. Sáng hôm sau, thấy tình thế bất lợi với hàng chục tù binh khác đang sẵn sàng mổ bụng tự sát, quân cảnh đem loa xuống thông báo chấp nhận tất cả các yêu sách của tù binh.

Image
Cựu tù Nguyễn Văn Đồng: “Tôi đã quyết định mổ bụng để phản đối” - Ảnh: Lam Điền
Tháng 9-1972, lại thêm ba tù binh quyết định mổ bụng tự sát để đòi 11 yêu sách cải thiện chế độ lao tù. Tù binh Nguyễn Rồi bị bắt năm 1968 khi đang là cán bộ huyện Hòa Vang (Quảng Nam).

Trước khi quyết định mổ bụng tự sát, chi bộ nhà tù đã tổ chức lễ kết nạp Đảng, đồng thời làm lễ truy điệu cả ba người (anh Trác ở Bình Định và anh Phúc ở Thừa Thiên – Huế). Cả ba người đứng trước cửa nhà giam mổ bụng bằng cán cà mèn sắt mài nhọn, vết thương của anh Rồi rất nặng, đứt cả ruột; anh Trác và anh Phúc do yếu sức nên vết mổ chỉ làm rách bụng.

Cả nhà tù nhốn nháo, quân cảnh ào vào nổ súng uy hiếp. Khiếp sợ trước tinh thần ngoan cường của tù binh, giám thị trại giam buộc lòng chấp nhận cả 11 yêu sách và đưa các anh đi cấp cứu.

Cuộc chiến đấu mới


Năm 1969 đến với tù binh Phú Quốc bằng cột mốc ngày 8-3 với huấn thị số 979 của chính quyền Sài Gòn tiến hành “chuyển hướng tư tưởng và phân loại tù binh cộng sản”. Điều bất ngờ đối với chính quyền Sài Gòn là chính kế hoạch khủng bố tư tưởng và đàn áp tù binh bằng thủ đoạn mới này lại châm ngòi cho hàng loạt cuộc đấu tranh cả công khai trực diện lẫn bí mật.

Tù binh Phú Quốc được phân loại theo quê quán và cấp bậc: chiến sĩ quê miền Nam và chiến sĩ quê miền Bắc giam riêng; hạ sĩ quan quê miền Nam và miền Bắc, sĩ quan quê miền Nam và miền Bắc giam riêng nhằm cô lập làm suy yếu sự đoàn kết, tiếp sức nhau trong các cuộc đấu tranh của tù binh.

Thế nhưng, ngay từ đầu năm 1969, các tù binh Phú Quốc đã tiến hành thành lập cơ sở Đảng trong nhà giam. Cựu tù Trần Văn Kiêm là chứng nhân của sự kiện quan trọng này: “Nhờ có nhiều đảng viên biết nhau từ trước, đã từng liên lạc hoặc tập hợp thành tổ chức đảng ở các trại giam vùng chiến thuật nên việc hình thành tổ chức đảng có cơ sở thuận lợi”.

Tù binh Phú Quốc tiến hành tập hợp đảng viên bằng hình thức xâu chuỗi, những đảng viên ở đất liền ra cùng với các đảng viên được kết nạp trong tù ở các phân khu khác nhau bí mật liên lạc và tập hợp lại.

Tiêu chuẩn của người đảng viên trong tù Phú Quốc được đa số thống nhất là tuyệt đối trung thành với Đảng, với Tổ quốc, với nhân dân, thể hiện ở tinh thần chống địch, nhất là chống cưỡng ép chiêu hồi, luôn đi đầu trong các cuộc đấu tranh.

Từ năm 1969, vì thấy khí thế đoàn kết trong tù binh lên cao, ban cai quản trại giam cài cắm một số tay sai làm các bộ phận trật tự trong tù nhằm nghe ngóng tình hình, nắm bắt các ý định đấu tranh của tù binh để báo cáo.

Tuy nhiên, đến cuối năm 1970, tù binh ở phân khu B2 đã đấu tranh “lật mặt”. Công tác diệt mật báo được đảng bộ tù binh chú ý từ khi ban cai quản trại giam lập khu tân sinh hoạt - tức nơi dành cho những tù binh chiêu hồi, các thành phần chiêu hồi được cài cắm trở lại nằm trong tù binh để chiêu dụ, thuyết phục chiêu hồi, đồng thời báo cáo lại thành phần lãnh đạo của các tổ chức Đảng đang nhen nhóm để địch có cơ sở khủng bố.

Đây là cuộc đấu tranh quan trọng vì phải đấu tranh với chính tù binh ngay trong lòng tù binh. Tại phân khu D5, vào tháng 3-1971, các tù binh phát giác một người mật báo tên Biên được đối phương cắm sâu trong hàng ngũ tù binh.

Biên “nằm im” với tù binh đến nỗi toàn bộ kế hoạch đào hầm vượt ngục của tù binh đều biết hết. Nhưng đến khi Biên viết danh sách tên người chuẩn bị vượt ngục vào một tờ giấy và ném ra hàng rào cho quân cảnh thì các tù binh phát hiện.

Sự kiện tù binh bắt sống hai quân cảnh để phản đối dẫn đến cuộc tàn sát tù binh vào tháng 5-1972 ở phân khu B8 đã làm chết và bị thương 140 người. Đây được xem là cuộc tàn sát lớn nhất ở Phú Quốc.

Những cuộc đấu tranh của tù binh với mục đích đòi đối xử theo công ước quốc tế về tù binh thường phải trả giá bằng cả mạng sống của mình. Tuy nhiên, sau nhiều đợt đứng lên như vậy, đời sống của tù binh được cải thiện phần nào.

Theo ghi nhận của nhiều cựu tù còn sống sót, sau nhiều đợt đấu tranh trực diện công khai, ban cai quản trại tù đã nhân nhượng, duy trì chế độ “cơm đủ ăn, nước đủ uống và thức ăn có rau tươi, cá tươi” cho tù binh.

 

LAM ĐIỀN - VŨ BÌNH

 

 

Nguồn: http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=156992&ChannelID=89